Suy giảm trí nhớ sau Đột quỵ não.

1. Tổn thương trực tiếp vùng liên quan trí nhớ.

Các vùng quan trọng của mạng lưới trí nhớ gồm:

- Hồi hải mã (Hippocampus) là một phần của hệ viền (hệ limbic), có vai trò quan trọng trong việc củng cố trí nhớ từ trí nhớ ngắn hạn đến trí nhớ dài hạn và trí nhớ không gian cho phép điều hướng.

- Đồi thị (Thalamus) là trạm trung chuyển tín hiệu cảm giác và vận động đến vỏ đại não và điều hòa ý thức, sự ngủ, và sự cảnh giác.

- Thể vú (Mammillary bodies) truyền các tín hiệu thần kinh từ hạch hạnh nhân và hồi hải mã, thông qua bó vú thị đến đồi thị, có vai trò quan trọng đối với trí nhớ hồi tưởng.

- Hồi góc (Cingulate gyrus) đóng vai trò quan trọng trong việc trung chuyển thông tin trực quan như các từ ngữ đến vùng Wernicke để được giải nghĩa. Ngoài ra, hồi góc còn đảm nhận nhiều chức năng liên quan đến ngôn ngữ, xử lý số và nhận thức không gian, truy xuất bộ nhớ, chú ý và lý thuyết tâm trí. 

- Phía trước thùy trán (Prefrontal cortex), đây là vùng não phát triển cao nhất ở người, đóng vai trò trung tâm của: tư duy, lập kế hoạch, kiểm soát hành vi, trí nhớ làm việc, ra quyết định.

2. Đứt gãy mạng lưới trí nhớ.

Ngay cả khi không tổn thương trực tiếp hồi hải mã, đột quỵ có thể làm gián đoạn đường liên kết trí nhớ, đặc biệt những cấu trúc sau:

- Papez circuit là một vòng dẫn truyền thần kinh trong hệ viền, được James Papez mô tả năm 1937. Papez circuit là một vòng khép kín, gồm các cấu trúc sau: hồi hải mã, vòm não, thể vú, đồi thị, hồi góc. Chức năng chính là hình thành trí nhớ mới, kết nối cảm xúc với trí nhớ và điều hòa hành vi.

- Vòm não (Fornix) có nhiệm vụ dẫn truyền tín hiệu từ hồi hải mã đến các cấu trúc khác của hệ viền, vì vậy fornix đóng vai trò quan trọng trong: hình thành trí nhớ, củng cố trí nhớ dài hạn, điều hòa cảm xúc.

- Bó đai (Cingulum) là một bó sợi chất trắng lớn nằm trong hồi đai, thuộc hệ viền. Vai trò kết nối các vùng não trong mạng lưới trí nhớ và cảm xúc.

3. Tổn thương chất trắng và bệnh mạch nhỏ não.

Liên quan đến nhồi máu mạch máu não nhỏ, thoái hóa chất trắng.

Cơ chế gây thiếu máu mạn tính vùng chất trắng sâu, mất myelin và sợi trục, giảm kết nối mạng lưới nhận thức. Gây suy giảm trí nhớ, chậm xử lý thông tin và rối loạn chức năng điều hành.

4. Thoái hóa thần kinh thứ phát sau đột quỵ.

Sau đột quỵ có thể xảy ra: teo nhỏ hồi hải mã thứ phát, tế bào thần kinh mất kết nối, viêm thần kinh mạn tính,...

Liên quan các quá trình: oxy hóa, viêm thần kinh, tích tụ protein thoái hóa thần kinh kinh như amyloid và TAU,...

5. Giảm dự trữ nhận thức.

Đột quỵ làm giảm dự trữ nhận thức của não  (Tăng kết nối mạng lưới thần kinh, tính dẻo thần kinh (neuroplasticity), huy động mạng lưới thay thế,...), đặc biệt ở người có: tuổi cao, tăng huyết áp, đái tháo đường,…

ktk@vn tham khảo